PTTK

główna  mapa  napisz  kontakt  konkursy  serwer

english by Google

WYSZUKIWARKA

english deutsch


zapisz się do PTTK
korzystaj z rabatów

ANKIETA
Rajdy piesze - jakiej długości są najfajniejsze
do 10 km
15 km
20 km
25 km
ponad 25 km

PTTK na Facebook

Instagram

Karta Dużej Rodziny

logo Rok Turystyki Rowerowej

logo Turystyka Rodzinna

logo Turystyka dla wszystkich


Młodzież

Bezpieczne szlaki

newsletter

Inwentaryzacja Krajoznawcza

reklama
reklama

4.3. KLASYFIKACJA RZECZOWA

4.3.1. Symbol klasyfikacji

Symbol klasyfikacji rzeczowej składa się z dwóch członów jednocyfrowych, przedzielonych kropkami.

4.3.2. Pierwszy człon symbolu klasyfikacji rzeczowej

jest jednocyfrowym oznaczeniem grup obiektów lub walorów inwentaryzacyjnych wg następującej kolejności:

1. środowisko przyrodnicze
2. obiekty archeologiczne
3. zabytki architektury i urbanistyki
4. upamiętnione miejsca historyczne
5. zabytki techniki
6. muzea, archiwa, zbiory
7. obiekty i ośrodki kultury ludowej
8. obiekty współczesne (powstałe po 1945 r.), imprezy

4.3.3. Drugi człon symbolu klasyfikacji rzeczowej

jest oznaczeniem podgrupy. W przypadku zespołu krajoznawczego podaje się symbol właściwy dla obiektu dominującego oraz dodatkowo w nawiasie symbole pozostałych elementów zespołu.


1. Środowisko przyrodnicze

1.1. obiekty związane z budową geologiczną (np. odkrywki, jaskinie), charakterystyczne formy rzeźby terenu (np. ostańce, grzędy skalne)
1.2. krajobraz, punkty i ciągi widokowe
1.3. wody powierzchniowe (rzeki, jeziora, bagna, źródła itp.)
1.4. parki narodowe, rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe
1.5. pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej
1.6. parki, ogrody (botaniczne, zoologiczne, dendrologiczne, palmiarnie)
1.7. grupy starodrzewu, aleje, okazy drzew egzotycznych, głazy narzutowe oraz inne obiekty godne uznania za pomniki przyrody

Wyjaśnienie

  • Obiekty fizjograficzne, np. szczególne ukształtowanie terenu (charakterystyczne wzgórza, doliny, wąwozy, sieć wodna, strumień, wyróżniający się odcinek rzeki, jezioro), położone na obszarze miejscowości - należy klasyfikować pod symbolem topograficznym tej miejscowości.
  • W przypadku obiektu fizjograficznego wykraczającego poza obszar jednej miejscowości (duże jezioro, park krajobrazowy i in.) należy go klasyfikować i sporządzać jeden całościowy opis tego obiektu przy jednej miejscowości, np. tej, na której obszarze leży większa lub atrakcyjniejsza część obiektu, w innych zaś miejscowościach spisywać tylko tamtejsze obiekty lub walory krajoznawcze (np. przy jeziorze: wysoki brzeg z odkrywką, punkty widokowe) i dać odsyłacz do opisu całościowego.
  • Obiekty lub walory krajoznawcze klasyfikuje się pod symbolem najbliższej miejscowości.
  • Nie należy tworzyć odrębnych kart poświęconych wszystkim obiektom fizjograficznym, tzn. nie rejestrować każdej góry, wzgórza, doliny, wąwozu, jeziora itp., z wyjątkiem, gdy z tym obiektem fizjograficznym jest związany konkretny obiekt lub walor krajoznawczy.

Przykłady:

1.1. (1.2.) Ostrzyca - wzgórze 501 m n.p.m., wys. względna 200-250 m, regularny stożek wulkaniczny o stromych zboczach, pokryty gęstym lasem. W pobliżu wierzchołka i na samym szczycie gołoborze bazaltowe. Punkty widokowe.

1.5. (2.5.) Święty Kamień - głaz narzutowy pomnik przyrody, granit o zaawansowanym wietrzeniu na pow., obw. 13,8 m, wys. nad pow. ziemi 2,2 m, z tego ok. 0,7 m zanurzony w wodach Zalewu Wiślanego. D. miejsce kultowe, legendy miejscowe.


2. Obiekty archeologiczne

2.1. grodziska, pozostałości osad prehistorycznych
2.2. rezerwaty archeologiczne
2.3. cmentarzyska, groby pojedyncze o znaczeniu archeologicznym
2.4. dawne miejsca produkcji (np. kopalnia krzemienia, pozostałości dawnego hutnictwa)
2.5. miejsca i zabytki kultowe

Wyjaśnienia

  • Należy tylko inwentaryzować obiekty archeologiczne widoczne w terenie.
  • Nie należy spisywać miejsc po zniwelowanych grodziskach, cmentarzysk nasypanych po przeprowadzeniu badań archeologicznych, także miejsc występowania domniemanych grodzisk i osad itp.

Przykłady:

2.1. Łysa Góra (Szwedzka Góra), grodzisko wczesnośredniowieczne, dwuczłonowe, wymiary ok. 120 x 120 m, w części pd. wydzielony stożek wys. ok. 6 m i pow. ok. 10 x 10 m na szczycie, otoczony od pn. koliście wałem i fosą. Część pn. (podgrodzie) niższa, o rozmiarach 40 x 60 m, otoczona wałem ok. 3 m wys. i fosą; wał przytyka do stożka od strony wsch.

2.1. Góra Bony, grodzisko czworoboczne; pod niewielką warstwą ziemi gruzowisko ceglane z d. zamku Oborskich lub Czemiochowskich. XVI.


3. Zabytki urbanistyki i architektury

3.1. założenia miejskie
3.2. budynki mieszkalne
3.3. pałace, dwory
3.4. obiekty i zespoły sakralne
3.5. obiekty użyteczności publicznej
3.6. obiekty obronne, warowne i in.
3.7. budynki gospodarcze
3.8. obiekty tzw. małej architektury (pawilony, ogrodzenia, fontanny itp.)

Wyjaśnienia

  • Wyrażenie "założenia miejskie" odnosi się zarówno do miast, jak i do wsi, które utraciły prawa miejskie, ale zachowały dawny miejski układ przestrzenny.
  • Pod wyrażeniem "budynki mieszkalne" należy rozumieć budynki w miastach (miejskie i wiejskie w obrębie miast) i we wsiach, z wyjątkiem budynków o charakterze ludowym.
  • Do obiektów sakralnych należy zaliczyć zarówno świątynie i klasztory różnych wyznań, jak również wolno stojące posągi i figury świętych oraz inne obiekty, jak dzwonnice, plebanie, organistówki lub kanonie.
  • Do grupy "obiekty użyteczności publicznej" należy zaliczyć: ratusze, kramy, hale targowe, sukiennice, karczmy, poczty, szkoły, szpitale, domy zdrojowe, hotele i in.
  • Pod nazwą "obiekty obronne, warowne i in." należy rozumieć obiekty służące do obrony i walki: obiekty fortyfikacyjne różnego rodzaju, twierdze, zamki, mury obronne, także umocnienia polowe z l i II wojny światowej; do tej grupy należy zaliczać także inne obiekty militarne, np. arsenały, koszary lub kordegardy (odwachy).
  • Grupa "budynki gospodarcze" nie obejmuje obiektów budownictwa ludowego, które klasyfikowane są w grupie 7.
  • W przypadku budynków o połączonej funkcji, np. budynki mieszkalne i gospodarcze, mieszkalne i rezydencjonalne, rezydencjonalne i obronne (zamki), należy zaznaczyć funkcję dominującą przez podanie odpowiedniego symbolu klasyfikacyjnego na pierwszym miejscu.
  • W przypadku budynków o zmienionej funkcji, np. kościół przebudowany na szkołę lub odwrotnie, należy w pierwszej kolejności zaznaczyć funkcję pierwotną i podać datę zmianę funkcji obiektu.

Przykłady:

3.3. (l.6., 4.6.) Pałac Zygmunta Opackiego, podkomorzego warszawskiego i wojewody, ob. Instytut Melioracji i Użytków Zielonych, mur., renesansowy. ok. 1620, letnia rezydencja Zygmunta III, przebud. po 1784, arch. Szymon Bogumił Zug, po zniszczeniach 1809 odrestaurowany i rozbud. 1852-57, arch. Franciszek Maria Lanci, przebud. 2 poł. XIX, uszkodzony 1944, odbud. arch. Feliks Kanclerz, neorenesansowy.

Tablica upamiętniająca bitwę pod Raszynem, 19.IV.1809.
Oficyna pd., połączona z pałacem galerią arkadową, mur., neorenesansowa, 1852-57, arch. F. M. Lanci
Oficyna pn. mur., 1951.
Oranżeria mur., 1852-57, arch. F. M. Lanci.
Brama z kordegardą mur., neogotycka 1852-57.
Park krajobrazowy, ok. poł. XVIII, przekształcony po 1874. arch. Sz. B. Zug i ok. 1951, arch. Barbara Chrzanowska; staw, pozostałości posągów kamiennych z XIX.


4. Upamiętnione miejsca historyczne

4.1. miejsca bitew
4.2. miejsca innych wydarzeń historycznych
4.3. miejsca męczeństwa z czasów II wojny światowej
4.4. cmentarze, mauzolea, samotne mogiły
4.5. pomniki
4.6. tablice pamiątkowe, epitafia
4.7. miejsca związane z wybitnymi ludźmi
4.8. kamienne pomniki dawnego prawa (np. kapliczki i krzyże pokutne, pręgierze), kamienie graniczne

Wyjaśnienia

  • Wyrażenie "miejsca innych wydarzeń historycznych" odnosi się do wydarzeń związanych np. z działalnością organizacji patriotycznych, politycznych, społecznych, kulturalnych, "miejsca męczeństwa" zaś - do obozów zagłady, obozów jenieckich, katowni, miejsc egzekucji i in.
  • Do pomników zalicza się obeliski, kolumny, także wolno stojące płyty, głazy i m. z okolicznościowymi napisami.

Przykłady:

4.1. Pole bitwy maciejowickiej, stoczonej 10 X 1794 przez korpus polski pod wodzą gen. Tadeusza Kościuszki z wojskami carskimi gen. I. Fersena.

4.3. (4.5., 4.6.) Miejsca obozów hitlerowskich. Karny obóz pracy Treblinka I (Ar-beitslager Treblinka I): wyrobisko wielkiej żwirowni i tablica upamiętniająca miejsce pracy niewolniczej (1941-44 zginęło tu ok. 7000 więźniów); na polanie śródleśnej fundamenty d. baraków obozowych; na miejscu straceń symboliczny cmentarz i pomnik pomordowanych, odsłonięty 10.V.1964, proj. Franciszek Strynkiewicz. Obóz zagłady Treblinka II (Sonder lager SS Treblinka II); betonowe podkłady symbolizujące bocznicę kolejową, u jej końca płyta na miejscu d. rampy i fikcyjnego dworca, 1942-43 pomordowano tu ok. 800 000 ofiar, głównie Żydów z Polski i 9 innych krajów Europy; symboliczny cmentarz z 17 000 złomów granitu, wmurowanych w betonowe płyty; w centrum, na miejscu d. komór gazowych pomnik ku czci pomordowanych, odsłonięty 10.V.1964; całość mauzoleum proj. Adam Haupt i Franciszek Duszenko.

4.5. Pomnik Władysława Broniewskiego, brąz, proj. Gustaw Zemła, odsłonięty 25. VI.1972 w 75 rocznicę urodzin i 10 rocznicę śmierci poety.


5. Zabytki techniki

5.1. obiekty przemysłowe i rzemieślnicze
5.2. obiekty transportu i komunikacji
5.3. budowle hydrotechniczne i wiatrowe
5.4. obiekty górnictwa
5.5. zegary słoneczne i wieżowe

Wyjaśnienia

  • Pod nazwą "obiekty techniki" należy rozumieć budowle wyróżniające się ciekawą formą architektoniczną lub rozwiązanymi konstrukcyjnymi (np. mosty), stanowiące w przeszłości istotne elementy rozwoju techniki, (np. ujęcia hydrotechniczne), lub reprezentujące dawne gałęzie produkcji (np. cegielnie, warzelnie soli, browary lub folusze). a nawet różne budowle i urządzenia pomiarowe (np. do odmierzania czasu -zegary słoneczne), lub do odmierzania odległości - stupy milowe i drogowskazy.

Przykłady:

5.3. Młyn wodny, mur., 3-kondygnacyjny, ob. budynek mieszkalny, d. w przyziemiu młyn zbożowy, nieczynny od 1933, zdemontowany, zachował się zgniatacz walcowy, jagielnik korkowy, fragment koła młyńskiego i elementy różnych maszyn. Grobla i urządzenia spiętrzające wodę w dobrym stanie; staw zarybiony. Właściciel Kazimierz Rybarczyk.

5.3. Wiatrak, koźlak drewniany, 1854, budowniczy Wacław Skolimowski, przeniesiony z ul. Górczewskiej w Warszawie, 1916, z zachowanym wyposażeniem mechanicznym, bez śmigieł. Właściciel Stefan Klimek.


6. Muzea, archiwa, zbiory

6.1. muzea i zbiory ponadregionalne
6.2. muzea i zbiory regionalne
6.3. skanseny (parki etnograficzne)
6.4. izby regionalne, izby pamięci narodowej, izby tradycji i historii
6.5. zbiory prywatne o wartości krajoznawczej

Wyjaśnienia

  • Prawdopodobnie inwentaryzator nie uzyska zgody na inwentaryzację zbiorów, dlatego należy ograniczyć się do katalogu, informatora lub informacji kustosza. Należy wymienić działy (grupy eksponatów) i scharakteryzować je. Wskazane jest podanie terminów i warunków zwiedzania.

Przykłady:

6.2. (3.4.) Kościół ewangelicki, gotycki, murowany, XIV-XV, zniszczony 1945, odbud. i przebud. 1960, ob. Muzeum Regionalne 1961 (działy: archeologiczny, historyczny, etnograficzny).

6.1. Muzeum zapoczątkowane 1892 przez dr Jarosława Opatrznego i Władysława Mazura, początkowo w Bibliotece Miejskiej, 1902 w Towarzystwie Szkoły Ludowej, 1936 w zamku; 1945 zamek wraz z większą częścią zbiorów spłonął. Reaktywowane 1948 (archeologia, historia, sztuka polska XIX i XX).


7. Obiekty i ośrodki kultury ludowej

7.1. rozplanowanie przestrzenne wsi
7.2. obiekty i zespoły sakralne
7.3. chałupy, zagrody
7.4. budynki gospodarcze, przemysłowe i rzemieślnicze
7.5. czynne ośrodki sztuki ludowej
7.6. folklor, np. obyczaje ludowe, obrzędy, zespoły pieśni i tańca, stałe imprezy folklorystyczne

Wyjaśnienia

  • Przedmiotem inwentaryzacji jest tu ludowa kultura materialna, duchowa, społeczna, sztuka ludowa i folklor (twórczość ludowa).
  • Pod nazwą "sztuka ludowa" należy rozumieć artystyczną wytwórczość, uwarunkowaną rodzimą tradycją kulturową.
  • Budownictwo ludowe, będące samorodnym dorobkiem kulturalnym ludu, jest zwłaszcza w regionach o żywej kulturze ludowej dziedziną sztuki ludowej (chałupy budowane z drewna, gliny i innych materiałów, także inne zabudowania wiejskie, wspólne z nimi pod względem konstrukcyjnym i plastycznym).
  • Do twórczości ludowej zalicza się także młyny wodne, wiatraki, folusze i inne obiekty przemysłowe i rzemieślnicze, dworki drewniane, karczmy i zajazdy, kościółki i cerkwie drewniane, kapliczki i figury przydrożne oraz małomiasteczkowe budownictwo drewniane.
  • Budynki wiejskie nie będące wynikiem twórczości ludowej należy klasyfikować w grupie 3.
  • Nie należy inwentaryzować twórców ludowych jako obiektów krajoznawczych, ale należy umieszczać ich działalność pod hasłem: ośrodki sztuki ludowej.
  • Spółdzielnie przemysłu ludowego i artystycznego nie są zwykle ośrodkami sztuki ludowej; powielają one, czasem masowo, gotowe wzory bez indywidualnej inwencji wykonawcy.

Przykłady:

7.1. Założenia starszych zagród. Stodoły ustawione kalenicą wzdłuż drogi w przedniej części siedliska, chałupy i inne zabudowania równoległe w głębi działki siedliskowej.

7.1. (7.3.) Budownictwo kurpiowskie drewniane, m.in. chałupa nr 111, 1850, ze szczytami ubijanymi "teblami". Właściciel Franciszek Biełczak.

7.5. (7.6.) Ośrodek kołbielskiej sztuki ludowej: tkactwo, stroje regionalne - Stefania Jedynak, Maria Matoskowa, Helena Piętka, Weronika Baran; tańce i pieśni kołbielskie - Maria i Leokadia Matoskowe.


8. Obiekty współczesne (powstałe po 1945 r.), imprezy

8.1. założenia przestrzenne
8.2. obiekty użyteczności publicznej (np. obiekty sakralne, kulturalne, szkolne, naukowe, sportowe, administracyjne)
8.3. budynki mieszkalne
8.4. budownictwo przemysłowe
8.5. obiekty transportu i komunikacji
8.6. obiekty rolnicze
8.7. tradycyjne imprezy kulturalne, sportowe, festiwale, targi, wystawy i in.

Wyjaśnienia

  • Należy inwentaryzować tylko obiekty charakterystyczne dla określonego regionu, a także wyróżniające się swoją formą i treścią, np. budowle o ponad przeciętnych walorach architektonicznych, o nowoczesnych rozwiązaniach konstrukcyjnych, obiekty przemysłowe o unikatowej produkcji lub nowatorskiej technologii.
  • Nie należy rejestrować automatycznie wszystkich zakładów pracy, obiektów rolniczych, szkół, domów kultury, domów towarowych (hipermarketów), stadionów, kąpielisk, domów wczasowych, szpitali, sanatoriów itp.
  • Zakłady produkcyjne związane z przetwórstwem i hodowlą (np. gospodarstwa rybne, młyny) należy zaliczać do obiektów rolniczych.
  • Podczas inwentaryzowania obiektów współczesnych należy szczególnie przestrzegać wszystkich obowiązujących zakazów. W przypadku występowania jakichkolwiek przeszkód należy zrezygnować z inwentaryzowania tych obiektów.
  • Nie wolno opisywać, fotografować i szkicować obiektów wojskowych, a także innych objętych tajemnicą państwową

Przykłady:

8.1. (8.3.) Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa (MDM), 1949-52. proj. Stanisław Jankowski, Jan Knothe, Józef Sigalin i Zygmunt Stępiński, między ul. Wilczą, Lwowską, Polną, Armii Ludowej, Koszykową i Kruczą; pow. 30 ha, 22 tys. mieszk.

8.2. Kościół paraf. p.w. Narodzenia NMP, żelbetowy, 1964, arch. Mieczysław Giszczyński, wystrój wnętrza nowoczesny, ołtarz główny z barwionej ceramiki, 1966, Krzysztof Henisz, freski Jan Zamoyski.

8.2. Hotel "Metropol", 1965, arch. Zygmunt Stępiński, budynek 10-piętrowy. żelbetowy z ogrzewanym sufitem, pow. użytkowa ok. 11 000 m2. 254 miejsca noclegowe, restauracja, kawiarnia, bar bistro.

8.2. Stadion Dziesięciolecia, proj. Jerzy Hryniewiecki, Marek Leykam, Czesław Rajewski, 80 000 miejsc siedzących. Obok budynek administracyjny z szatnią, natryskami i gabinetem lekarskim, boczne boisko treningowe. Rzeźba "Sztafeta"' Adama Romana. Ob. największe targowisko Europy Środkowej.

zdjęcie   SERWISY: 
 SZLAKI
 ODDZIAŁY
 OBIEKTY
 GOŚCINIEC
zdjęcie   NA SKRÓTY: 
 KONTAKT
 WSTĄP DO PTTK
 ODZNAKI PTTK
 RABATY PTTK
 PARAGRAFY
 IMPREZY

reklama
reklama
reklama
reklama

reklama

reklama

reklama
reklama

reklama

reklama

reklama

reklama

reklama
ORIENT - projektowanie stron internetowych

Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze   © Wszelkie prawa zastrzeżone
 
 

Do działania stron w domenie pttk.pl używane są cookies. Polityka cookies.
Użytkownik wyraża zgodę na cookies przez ustawienie lub pozostawienie
opcji swojej przeglądarki zezwalającej na cookies.