Modyfikacje sieci Natura 2000

Sieć Natura 2000 ma być tworem żywym i dynamicznym. Powinna być stale uzupełniana w celu zapewnienia jej większej spójności funkcjonalnej, jeśli uzyskiwane w toku badań naukowych informacje na to pozwolą. Dotychczas wytypowane obszary stanowią zbiór izolowanych od siebie terenów. Wyznaczone między nimi korytarze ekologiczne nie mają umocowania prawnego, a więc ochrona przyrody jest na nich utrudniona. Ponadto należy pamiętać, że ponieważ przyroda jest dynamicznym układem i mogą pojawić się nowe stanowiska ważnych gatunków lub siedlisk. Mogą one zasługiwać na objęcie ochroną w formie obszarów Natura 2000. Może się też zdarzyć, że jakiś obszar utraci dotychczasowy walory przyrodnicze. Utrzymywanie go w takiej sytuacji byłoby nieuzasadnione. Luka powstała w sieci powinna zostać wypełniona przez utworzenie innego obszaru o podobnych walorach przyrodniczych. Utrata wartości może być wynikiem przeprowadzenia inwestycji mających istotne znaczenie społeczne lub ważnych dla bezpieczeństwa publicznego, takich jak: budowa mostu, wałów przeciwpowodziowych itp. Jeżeli natomiast utrata tych wartości nie nastąpi z przyczyn obiektywnych, lecz w wyniku błędnego zarządzania obszarem, państwo ponosi finansowe konsekwencje (mandat) za niewypełnienie zadań nałożonych przez Dyrektywę Siedliskową. Szczególnym przypadkiem są obszary Natura 2000 położone w pasie przygranicznym. Granice państwowe są tworem sztucznym i nie pokrywają się z granicami obszarów przyrodniczych. Trudno wyobrazić sobie, że ta sama rzeka czy pasmo górskie po jednej stronie granicy ma wybitne walory przyrodnicze, a po drugiej nie. Dlatego decyzja jednego państwa o utworzeniu obszaru powinna z dużym prawdopodobieństwem zaowocować utworzeniem podobnego obszaru po drugiej stronie granicy, nawet jeżeli wymagałoby to przeprowadzenia dodatkowych badań lub uwzględnienia zasobów przyrodniczych wykazywanych przez drugie państwo. Tworzenie takich obszarów przynosi też wiele innych korzyści:
– przyczynia się do rozwoju współpracy międzynarodowej,
– pozwala na wymianę doświadczeń w zakresie ochrony przyrody,
– zwiększa obszar chroniony,
– pozwala na minimalizację części kosztów poprzez ich podział na dwa państwa,
– zwiększa atrakcyjność turystyczną terenu.
Ustalenie ostatecznego kształtu sieci Natura 2000 w Polsce nadal trwa. Listy obszarów „ptasich” i „siedliskowych” nigdy nie zostaną jednak w pełni zamknięte i ostateczne ustanowione – zawsze będzie można dodać kolejne obszary, jeśli zajdzie taka potrzeba i jeżeli ich znaczenie dla ochrony określonych siedlisk i gatunków będzie wystarczająco udokumentowane (zostaną zdobyte nowe dane o ich wartościach przyrodniczych lub zwiększy się stopień zagrożenia przyrody na tych terenach) – przyjęto bowiem, że sieć ma charakter otwarty.